Yasa - Bộ luật của Thành mới nhất Cát Tư Hãn.

Nếu không làm vậy, người lính đi sau sẽ phải chết

Chiến mão và gươm của Thành Cát Tư Hãn. Quan yếu là mỗi khi trở về từ trận chiến, mọi binh sĩ phải mang về cho Đại Hãn những chiến lợi phẩm. Theo Yasa, binh sĩ trong quân đội được chia thành các nhóm theo hàng chục, hàng trăm, hàng nghìn và hàng chục nghìn người.

Những quân sĩ được trang bị đầy đủ và kỷ luật, sở hữu khí giới và áo giáp cùng với chiến thuật đi trước thời đại đã đả bại không biết bao nhiêu thành trì và các đội quân trên đường giật thế giới của quân Mông Cổ.

Thành Cát Tư Hãn, được đặt tên là Thiết Mộc Chân, chào đời vào khoảng năm 1167 gần sông Onon, nằm dọc theo biên thuỳ ngày nay giữa Mông Cổ và đông nam nước Nga. Vào thời điểm đó, vị Đại Hãn đã hệ thống ra những nét cơ bản nhất của Yasa (theo tiếng Mông Cổ là “mệnh lệnh” hoặc “sắc lệnh”) rồi tức thời đưa vào thi hành. Tiên sư cha là thủ lĩnh của Khất Nhan, một trong những bộ tộc sinh sống trên thảo nguyên vốn rất rời rạc của Mông Cổ.

Họ phải tự thẩm tra quân sĩ và những ai thiếu khí giới sẽ bị trị. Kỳ 1: Một bộ luật quân sự Chân dung Thiết Mộc Chân - Thành Cát Tư Hãn. Và đó chính là các đơn vị chỉ huy. Nhưng nếu được phép, quân sĩ và tướng soái có quyền ngang nhau sở hữu những gì mình cướp được.

Các thủ lĩnh chiến bại hoặc không nghe lệnh triệu hồi của Khả Hãn cũng không thể sống sót. Năm 1206, các thủ lĩnh Mông Cổ đã tôn Thiết Mộc Chân, khi đó 39 tuổi và đã cai trị toàn miền trung và miền đông Mông Cổ, lên làm Thành Cát Tư Hãn - có nghĩa là vua của cả thế giới. Chính cho nên, không ai được giết hươu, nai, thỏ rừng, lừa và một số loại chim từ tháng 3 cho đến tháng 10.

Quơ đàn ông, trừ một số ngoại lệ rất ít, đều phải đi lính. Các thủ lĩnh phải chuẩn bị đầy đủ cho binh sĩ của mình trong mỗi cuộc chiến.

Trần Anh Đón đọc kỳ tới: thống trị xã hội

Những người không đi lính phải làm việc cho đế chế mà không được hưởng gì. Thành Cát Tư Hãn, hay còn gọi là Khả Hãn hay Thiết Mộc Chân, trước khi mất đã kêu gọi thần dân kề với Yasa - một bộ luật dựa trên các tục và truyền thống xa xưa của Mông Cổ.

Việc Thành Cát Tư Hãn có thể sáng tạo ra một bộ luật phức tạp và toàn diện như vậy cách đây gần một ngàn năm dường như trái ngược với hình ảnh bấy lâu nay của ông là một nhà lãnh đạo thất học và tàn bạo. Để cho các binh sĩ đều được tập luyện, hàng năm một cuộc đi săn lớn được tổ chức vào mùa đông.

Thắng lợi quân sự của Thành Cát Tư Hãn đã tạo lập nên một đế chế rộng lớn trải dài từ Siberia, phía nam đến Ấn Độ và Biển Aral, phía đông tới biển Nhật Bản, tương đương với vùng đất của 30 nước hiện tại.

Nếu không được ra lệnh, kẻ nào cướp bóc kẻ thù cũng phải chịu chung mệnh. Phụ nữ phải đi theo các quân sĩ khi họ đang trên đường tranh đấu. Thậm chí họ còn là người trực tiếp trao binh khí cho lính trước trận đánh.

Một phần không nhỏ của Yasa gắn với quân sự, trong đó nêu chi tiết các chiến thuật trên chiến trường cũng như công tác hậu cần, thành lập một cơ cấu chỉ huy chính thức - điều hoàn toàn có thể so sánh với những đội quân hiện đại. Trên chiến trận, trong khi tiến công hay rút lui, nếu một quân sĩ đánh rơi vũ khí, người đi sau phải cúi xuống nhặt để trả lại cho chủ nhân của nó.

Vì cho tới nay không còn bản lưu nào còn lại, Yasa luôn bị phủ trong vòng bí mật và cả tranh biện. Không ai dám khinh thường Yasa, vì vi phạm những luật lệ của nó đồng nghĩa với không giữ được mạng sống. Năm 1198, Thiết Mộc Chân đã biểu thị kỹ năng quân sự hiếm thấy khi đánh bại ti tỉ bộ tộc khác nhau và bắt quân sĩ của họ nhập vào đội quân càng ngày càng lớn mạnh của mình.

Cách sắp xếp này giúp quân đội Mông Cổ dễ dàng được huy động nhanh chóng khi cấp thiết. Người ta chỉ biết về nó nhờ biên chép của các học giả đời sau, bên cạnh những ảnh hưởng văn hóa vẫn còn sót lại.

Nhờ kề với giáo lý của Yasa, các đội quân Mông Cổ đã thành công đến mức Thành Cát Tư Hãn được mệnh danh là một trong những nhà quân sự vĩ đại nhất trong kỷ nguyên của ông. Quân sĩ nào đảo ngũ hay không săn sóc ngựa của mình sẽ bị xử tội chết.