“Phố âm” du ký

Nghĩa địa Gò Cà (thuộc xã Hòa Khương, H. Hòa Vang, Đà Nẵng) được ví như “thành phố của người âm” và cũng là nơi có nhiều người mưu sinh nhất trong số các nghĩa trang ở Đà Nẵng. Nhiều người hầu như gắn cả đời mình với nơi này. Đã được hơn 10 năm sống ở Gò Cà, ông Ngô Ta, Tổ trưởng Tổ bảo vệ nghĩa trang, cho hay: “Coi vậy chứ nghĩa địa Gò Cà đã tạo công ăn việc làm cho nhiều người lắm, từ thợ xây, người cải mả đến những người lao động phổ biến. Gò Cà có càng nhiều mộ thì công việc cũng nhiều theo”. Một trong những nghề “hot” nhất trên các nghĩa địa hiện giờ là xây dựng bởi thế không ít thợ xây thường thích làm việc ở các tha ma hơn đi thi công công trình. Mướt mồ hôi đập phần gạch mà mình mới vừa xây bữa qua, anh Lê Dũng (trú thôn Phú Sơn, Hòa Khương), nói: “Chủ mộ mới lên kiểm tra, thấy chỗ này không hợp với khu mộ nên bảo đập đi xây lại. Xây dựng ở tha ma là vậy đấy, không theo thiết kế chi hết, chủ mộ thích như thế nào thì xây theo như vậy”. Nói là vậy nhưng việc xây rồi đập, đập rồi lại xây chẳng khiến cho những người thợ xây ở nghĩa địa phải lo âu, bởi như thế chủ mộ phải bỏ... Tính thêm công, đồng nghĩa họ có thêm thu nhập. Mỗi ngày những người thợ như kiêu dũng nhận tiền công 200 nghìn đồng trở lên, những người đi phụ được 150 nghìn đồng. “Tiền công chẳng nhiều hơn khi đi xây các công trình là mấy nhưng được cái công việc liền tù tù, cứ hết tuần là nhận tiền nên chi mà nhiều người thích được làm ở đây hơn”, gan dạ tâm sự. Mộ của những hài nhi bất hạnh được những người như ông Ta quyên góp xây dựng ở tha ma Gò Cà. Theo thời kì, nghĩa trang Gò Cà không ngừng gia tăng “dân số”, mộ chen chúc nhau, chính thành ra mà nhu cầu xây dựng mộ rất lớn. Đâu chỉ có vậy, với quan niệm “sống cái nhà, chết cái mồ”, gia đình những người đã khuất lúc nào cũng muốn xây mộ thật lớn, khang trang thế nên những thợ xây ở nghĩa địa chẳng phải lo đến chuyện thất nghiệp. Có không ít người đã bỏ ra vài trăm triệu đồng để xây dựng mộ, với nhiều kiểu dáng và hình thù khác nhau, thành ra nghĩa trang Gò Cà giờ chẳng khác nào một thành phố của người âm. Tuy nhiên, để được làm việc ở đây người thợ xây phải phụ thuộc nhiều vào những chủ thầu tha ma. Hiện ở tha ma Gò Cà có 36 tổ xây dựng với những chủ thầu khác nhau. Dù chẳng ai nói ra nhưng ở đây có “luật” riêng, tất tật chủ thầu đều ngầm hiểu với nhau rằng mộ nằm trên đất ai thì người đó xây dựng và chăm nom, tuyệt đối không được lấn sân, nếu không vững chắc sẽ... Sinh chuyện. “Những năm trước cũng từng xảy ra chuyện các chủ thầu gây lộn, đánh nhau để được giành quyền xây mộ nhưng chừ thì hết rồi. Nhưng chuyện các chủ thầu hét giá xây mộ lên cao vẫn còn, mới đây một chủ thầu hét giá đến 150 triệu đồng khi một người dân có nhu cầu xây mộ, sau nhờ chúng tôi can thiệp mới giảm xuống còn 90 triệu đồng”, ông Ta kể. Ông Trần Nhĩ đang bốc hài cốt ở tha ma. Chẳng riêng gì thợ xây hay chủ thầu, nhiều thầy cúng, người săn sóc mộ đều có thể hành nghề ở Gò Cà. Còn có một nghề khá phổ thông, nhưng chẳng mấy ai dám làm... Đó là nghề hốt cốt. Ông Trần Nhĩ (xã Hòa Nhơn), người có nhiều năm làm nghề di dời hài cốt ở các nghĩa địa kể: “Mấy năm nay thành phố di dời nhiều tha ma nên công việc cũng nhiều, thu nhập cũng khá thế nhưng chẳng mấy ai muốn làm việc này”. Những người chuyên đi cất mả thường kể cho nhau nghe những câu chuyện kỳ bí, hư hư thực thực về nghề. Nà làm vội nên đã bốc không hết xương cốt của người chết, nên đêm đêm vong hồn “người âm” cứ bám để đòi phần xương thiếu; nè người bốc mộ làm ẩu chỉ bốc đất đen nên bị “trù” điên loạn và ít lâu sau thì chết, còn gia đạo điêu tàn... Thực hư chẳng ai kiểm chứng, nhưng đối với người đi hốt cốt, những sai sót trên là cấm kị. Ông Nhĩ đã có gần 10 năm làm công việc cải táng, đôi tay ông đã chuyển đi hàng ngàn hài cốt nhưng lúc nào ông cũng cẩn thận. Ông tâm tình: “Sợ nhất là phải đụng đến những mộ mới vừa chôn 1 hoặc 2 năm. Lúc ấy, thi thể của người chết chưa phân hủy hết nên... Mùi bốc lên chịu không nổi. Lúc đầu, sau mỗi lần bốc như thế tôi chẳng thể ăn cơm, ngửi mùi mắm đã thấy ói, tắm hàng chục lần vẫn nghe còn mùi. Những lúc như thế phải về đi mua thuốc Bắc và muối xông. Nhiều lúc đã hốt xong rồi nhưng thấy chưa yên tâm là tôi phải quay lại kiểm tra mộ xem còn có gì không. Một xíu đất đen nhỏ thì cũng phải lấy cho hết nếu không hậu quả nặng nề lắm”. Nghĩa địa, nơi những người thợ xây như dũng mãnh hằng ngày gắn bó. Những người làm việc ở tha ma mà tôi xúc tiếp đều tâm sự giống như ông Nhĩ. Vì mưu sinh mà họ gắn với các nghĩa địa. Dù vậy, lúc nào họ cũng tận tậm với công việc. Ông Ta kể: “Có nhiều trường hợp các cháu sinh viên vì lỡ dại phải phá thai rồi lén mang hài nhi đến nghĩa địa để chôn, khi biết chuyện anh em đều quyên tiền để xây mộ cho những đứa trẻ ấy, rồi thì săn sóc, quét dọn những mộ không có người thân. Làm việc ở nghĩa trang là vậy, nhiều lúc phải cạnh tranh gay gắt, nhưng nhiều lúc vẫn làm việc nghĩa, nghĩa tử là nghĩa tận mà”. Hoàng Anh (còn nữa)